Derivaten

Financiële derivaten zijn beleggingsinstrumenten, die hun waarde ontlenen aan de waarde van een ander goed, ook wel de onderliggende waarde genoemd. Een derivaat wordt ook wel ‘afgeleid product’ genoemd. Derivaten zijn financiële instrumenten die afgeleid zijn van de handel in een concreet product.
Financiële derivaten kunnen gebruikt worden om risico’s te verkleinen of juist om te speculeren. Met behulp van financiële derivaten kan men specifiek risico verhandelen en overbrengen op een andere partij. Derivaten kunnen iedere kostenpost die sterk kan fluctueren afdekken.

 

Welke soorten derivaten zijn er?
De voornaamste soorten derivaten zijn opties, futures en swaps. Een optie is een recht om binnen een afgesproken periode een bepaald goed te kopen of te verkopen, soms voor een vastgestelde prijs. De waarde van een optie is gebaseerd op de waarde van het onderliggende product, de looptijd, de bewegelijkheid van de prijs van de onderliggende waarde en de rente.
Een future (of termijncontract) is een financieel contract tussen twee partijen die zich verbinden om op een bepaald tijdstip een bepaalde hoeveelheid van een product of financieel instrument te verhandelen tegen een vooraf bepaalde prijs. Er wordt dus een transactie in de toekomst overeen gekomen.
Een swap is een derivaat waarbij een partij een bepaalde kasstroom of risico wisselt tegen dat van een andere partij. Voorbeelden zijn renteswaps en valutaswaps.De renteswap is een ruiltransactie die geschiedt op een internationale financiële markt, waarbij partijen de rentebetalingen gedurende de looptijd, of een deel van de looptijd, tegen elkaar ruilen. Na het verstrijken van deze tijd worden ze weer teruggenomen, zodat beide partijen kunnen profiteren van een comparatief voordeel dat een van de partijen geniet. De koper van een renteswap beschermt zich hiermee tegen eventuele renterisico’s.
Bij een payer swap wordt een vaste rente betaald en een variabele rente ontvangen. Hiermee kan men zich indekken tegen een rentestijging. Met een receiver swap wordt een lening met een vaste rente omgezet naar een lening met variabele rente. Er wordt dan een variabele rente betaald en een vaste rente ontvangen. Dit is winstgevend als een rentedaling wordt verwacht.
Er zijn nog diverse andere vormen van derivaten, die worden gebruikt door rentegevoelige bedrijven, zoals bijvoorbeeld een swaption, een cap, een floor en een collar. Een swaption is een soort voorcontract waarin vastgelegd wordt dat in de toekomst een swap af gesloten zal worden. Mocht het echt zo ver komen, dan kan de situatie zo veranderd zijn, dat de overeengekomen voorwaarden niet meer gelden. Deze situatie moet dan met een extra betaling worden rechtgetrokken. Caps, floors en collars zijn derivaten waarbij de rente binnen een bandbreedte kan worden bepaald. Er wordt door de partijen die deze derivaten uitgeven bijbetaald, zodra de rente uit de afgesproken bandbreedte loopt.
Klik hier voor meer informatie over de renteswap.

Welke aanbieders van derivaten zijn er?
Derivaten worden aangeboden door banken, beleggingsinstellingen, andere financiële instellingen maar ook door gespecialiseerde marktpartijen.

Welke voor- en nadelen zijn er in algemene zin te benoemen?
Derivaten zijn complexe financiële producten, die vaak niet altijd even goed te begrijpen zijn. In de basis zijn derivaten neutraal. Ze zijn bedoeld om risico’s te verkleinen. In de praktijk worden ze vaker gebruikt om te speculeren op een gebeurtenis die al dan niet zal plaatsvinden, zoals een faillissement van een onderneming of een land. Dat neutrale karakter kan misleidend zijn. Uitstaande derivaten vertegenwoordigen enorme bedragen. Deze bedragen vertegenwoordigen echter geen reële waarde, maar slechts een theoretische. De waarde is dus enkel gebaseerd op aannames.
Derivaten zijn onder meer bedoeld om risico te verhandelen en indien gewenst te verkleinen. Door onkundig gebruik kan men echter tegen grote verliezen aanlopen. Door de hefboom (leverage) in derivaten kunnen significante bewegingen in de onderliggende waarde grote verliezen tot gevolg hebben. Daarnaast kunnen verliezen onbeperkt oplopen. Anderzijds zijn juist via de hefboom ook grote winsten mogelijk.
Daarnaast kan er sprake zijn van liquiditeitsrisico’s. Deze kunnen ontstaan doordat verlies als gevolg van een derivatenpositie direct leidt tot een betalingsverplichting. Bij een ongunstige marktontwikkeling van de onderliggende waarden, bijvoorbeeld een sterke koersdaling van de euro en/of een stijging van de rente, krijgen derivaten een negatieve waarde. In dat geval ontstaat een schuld ten opzichte van de tegenpartij in de derivatentransactie. Hiervoor moet direct onderpand worden gestort in de vorm van bijvoorbeeld geld of staatsobligaties of andere zekerheden worden gesteld. Veel beleggingen zijn echter niet direct in geld om te zetten. Bij zeer ongunstige ontwikkelingen, bestaat daardoor het risico dat niet meer aan de volledige betalingsverplichtingen kan worden voldaan. Het vermogen kan weliswaar nog toereikend zijn, maar wanneer dit niet snel genoeg is om te zetten in geld om mee te betalen, bestaat toch het gevaar van een faillissement.